TMS 19 · IAS 19Öngörülen Birim Kredi Yöntemi
Hesabı araç yapar.Varsayımı siz seçersiniz.
Personel dosyasından denetime hazır Word raporuna ve personel bazında Excel denetim izine. Aktüeryal varsayımların hiçbiri kutudan çıkmaz — iskonto oranı, maaş artışı ve devir hızı tablosu siz girene kadar boş kalır.
- Personel
- 120
- DBO
- 17.717.111,48 TL
- Ağırlıklı ort. vade
- 10,48 yıl
- Denetim izi
- 2.218 satır
Örnek değerleme, sahte personel verisi. Demoda birebir aynı rakamlar çıkar.
Halley, kıdem tazminatı karşılığını hesaplayan bir aktüeryal değerleme aracıdır. Personel listenizi ve varsayımlarınızı alır; TMS 19’un istediği yükümlülüğü Öngörülen Birim Kredi Yöntemiyle hesaplar; denetime verilecek Word raporunu ve personel bazında Excel denetim izini üretir. Danışman aktüerler ve aktüeryal danışmanlık firmaları için yapıldı — aktüerin yerine değil, aktüerin elinde çalışır.
Bu hesap yılda bir kez yapılıyor ve çoğu danışmanlık firmasında otuz-altmış müşteri için aynı anda — hepsi de denetim sezonunun iki ayına sıkışmış hâlde. Her müşteri için ayrı bir çalışma dosyası, ayrı bir varsayım seti, ayrı bir rapor.
Zor olan hesabın kendisi değil. Denetçi bir varsayımı sorguladığında hepsini yeniden üretebilmek zor. Halley’in asıl işi hız değil bu: iskonto oranını değiştirip raporu yeniden aldığınızda önceki çalışmanın izi kaybolmuyor, her sayının nereden geldiği dosyanın içinde duruyor.
01Sınırlar
Önce: neyi yapmaz
Aktüeryal varsayım seçmez
İskonto oranı, maaş ve tavan artışı, devir hızı tablosu, emeklilik yaşı — hiçbiri ön dolu gelmez ve siz girmeden hesap çalışmaz. Paketle gelen örnek tablolarla rapor üretilmez. TMS 19 §76: aktüeryal varsayımlar işletmenin en iyi tahminleridir; bir aracın gönderdiği tablo tanımı gereği bu olamaz.
Yapay zekâ hiçbir sayıya dokunmaz
Dil modeli yalnız iki yerde çalışır: Excel sütun adlarınızı şemaya eşleme önerisi ve rapor düzyazısının ilk taslağı. İkisi de sizin onayınızdan geçer. Hesaplanan hiçbir değer modelden geçmez; DBO’yu deterministik bir motor üretir.
Sonucu imzalamaz
Bu bir aktüerlik hizmeti değil, aktüerin kullandığı araç. Varsayımların angajmana uygunluğu ve raporun imzalanması sicilli aktüerin sorumluluğundadır. Ürün “sertifikalı sonuç” diye pazarlanmıyor.
02Akış
Sonra: ne yapar
- 01YüklePersonel .xlsx dosyanız. Sütun adlarının kanonik olması gerekmez.
- 02EşleştirSütunlar ve değerler şemaya eşlenir; öneri gelir, onay sizde.
- 03VarsayımlarFinansal, demografik ve yasal girdiler. Kendi devir tablonuz burada.
- 04DoğrulaVeri kalitesi: bloklayıcı hatalar ve uyarılar, satır ve sicil bazında.
- 05SonuçlarDBO, hizmet ve faiz maliyeti, duyarlılık, vade profili, mutabakat.
- 06İndirWord raporu ve Excel denetim izi.
03Girdi
Elinizde ne olmalı
Tek bir Excel dosyası. Sütun adlarının kanonik olması gerekmez — eşleştirme adımında siz onaylarsınız. Zorunlu olan altı bilgi var.
Zorunlu — altı sütun
- Sicil no
- Kimlik olarak kullanılan tek alan
- Doğum tarihi
- Ölüm olasılığı ve emeklilik yaşı için
- Kıdem başlangıç tarihi
- İşe giriş değil, kıdemin başladığı tarih
- Cinsiyet
- Ölüm tablosu ve varsayılan emeklilik yaşı için
- Çıplak aylık brüt ücret
- Giydirme bir sonraki alanla yapılır
- Çalışma durumu
- Aktif / ayrılmış
İsteğe bağlı
- Ek menfaatler (aylık)
- Süreklilik arz eden; verilmezse sıfır sayılır
- Çıkış tarihi ve sebebi
- Ayrılmış personel için
- Ödenen tazminat
- Mutabakatta “ödenen faydalar” satırı
- Kategori
- Devir hızı kırılımı — mavi/beyaz yaka gibi
- SGK ilk giriş tarihi
- Emeklilik modülü için şimdiden toplanıyor
- Personel bazında emeklilik yaşı
- Verilirse cinsiyete göre varsayılanı ezer
Ad-soyad, TC kimlik, adres ve iletişim sütunlarını silmenize gerek yok
Dosyanızda kalabilirler; araç onları yükleme anında düşürür ve size hangi sütunların atıldığını söyler. Veritabanına hiç yazılmazlar, dil modeline hiç gönderilmezler. Serbest metne yazılmış bir ad-soyadın biçimsel bir kalıbı olmadığı için tanınamayacağını da baştan söyleyelim — dosyanızı yine de bir kez gözden geçirin.
04Çıktı
Elinize ne geçiyor
İki dosya: Word raporu ve Excel denetim izi. Word raporu on bölümdür ve içindekiler tablosuyla gelir.
- 01Kapsam ve Amaç
- 02Veri Özeti
- 03Veri Kalitesi Bulguları
- 04Varsayımlar
- 05Yükümlülük Sonuçları
- 06Mutabakat Tablosu
- 07Duyarlılık Analizi
- 08Vade Profili
- 09TMS 19 Dipnot Tabloları
- 10Metodoloji Eki
Raporun düzyazısını dil modeli taslaklayabilir; tabloları ve sayıları taslaklamaz. Kapakta “taslak” ibaresi durur, sertifikalayan aktüer onaylayana kadar kalkmaz.
05Denetlenebilirlik
“Bu rakam nereden geldi?”
Denetçinin ilk sorusu bu olur. Motor, her personel için her yılın ara değerlerini döndürür ve hepsi Excel denetim izine yazılır. Cevap dosyanın içindedir; ayrıca kendi çalışma dosyanızı göndermeniz gerekmez.
Excel altı sayfadır: özet; varsayımlar ve kullanılan tablolar; personel bazında sonuç; yıl-yıl açılım; duyarlılık; vade profili.
- Projekte edilmiş aylık ücret
- Projekte edilmiş kıdem tavanı
- Hak edilen tazminat birimi
- Ölüm olasılığı (qᵈ)
- Ayrılma olasılığı (qʷ)
- Hak kazanma oranı (α)
- Hayatta kalma olasılığı
- İskonto faktörü
- Bugünkü değer katkısı
06Süreklilik
İkinci yıl, ilk yıldan kolay
Geçen yılın personel listesi ve varsayımları kayıtlıdır. Bu yılın değerlemesini açtığınızda mutabakat kendiliğinden gelir ve geçen yılın dosyasını yeniden yüklemezsiniz.
İki sürümü yan yana koyup hangi varsayımın değiştiğini görebilirsiniz. Farklar sunucuda hesaplanır; tarih ya da nüfus değiştiyse sonuç “bu bir aktüeryal fark ayrıştırması değildir” diye işaretlenir — sessizce yanlış bir mutabakat üretmez.
Mutabakat kalemleri
- +Açılış DBO’su
- +Cari hizmet maliyeti
- +Faiz maliyeti
- −Ödenen tazminatlar
- ±Aktüeryal kazanç / kayıp
- =Kapanış DBO’su
Rakamlar angajmana özeldir; burada yalnız kalemler var.
07KVKK
Veri ve gizlilik
Doğrudan tanımlayıcılar alınmaz
Ad-soyad, TC kimlik numarası, adres ve iletişim bilgisi yükleme anında düşürülür ve size hangi sütunların atıldığı söylenir; veritabanına hiç yazılmaz. Kimlik olarak yalnız sicil numarası kullanılır. Değerleme için gereken alanlar (sicil no, doğum tarihi, cinsiyet, kıdem başlangıcı, ücret) işlenir; bunlar takma adlı da olsa kişisel veridir, saklanmaları aşağıdaki iki maddeyle sınırlıdır.
Personel verisi varsayılan olarak saklanmaz
Hesap bittikten sonra personel listesi tutulmaz. Gelecek yılın mutabakatı için saklanmasını isterseniz müşteri bazında açarsınız — o zaman da değerleme tarihinden üç yıl sonra otomatik silinir.
Firma bazlı izolasyon
Ayrım uygulamada değil veritabanı seviyesinde kurulu (satır düzeyi güvenlik). Başka bir firmanın verisi “gizlenmiyor”; veritabanı tarafından hiç döndürülmüyor.
08Kaynaklar
Yasal parametreler nereden geliyor
Tavan, ölüm tablosu ve yasal eşikler koda gömülü değil; yürürlük tarihli dosyalarda tutuluyor ve kaynağı belli. Denetçi sorduğunda gösterilecek yer burası.
- Kıdem tavanı
- T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı’nın resmî yıllık tavan tablosu. Yürürlük tarihli tutuluyor; 2021–2026 aralığındaki on iki değer kuruşuna kadar teyit edildi.
- Ölüm tablosu
- TRH-2010 — Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi’nin yayımladığı ulusal hayat tablosu (Hacettepe Üniversitesi Aktüerya Bilimleri liderliğinde üretildi). Tablo seçimi imzalayan aktüerin kararıdır.
- Yasal dayanak
- 1475 sayılı İş Kanunu’nun yürürlükteki 14. maddesi.
- Giydirilmiş ücret kapsamı
- Bakanlığın konuya ilişkin 2023 tarihli yazısı.
- Muhasebe standardı
- TMS 19 (IAS 19) — Öngörülen Birim Kredi Yöntemi.
- Devir hızı tablosu — kaynak yok
- Ve olmamalı. Devir hızı işletmenin kendi deneyiminden gelir; paketle bir örnek tablo geliyor ama onunla rapor üretilemez. Kendi tablonuzu girip onaylamadan hesap çalışmaz.
09Sık sorulanlar
Muhtemelen bunları soracaksınız
Fiyat ne kadar?
Şu an yayımlanmış bir fiyat listesi yok ve bu bilinçli. Fiyatlandırma abonelik olacak ve değerleme yaptığınız müşteri sayısına göre kademelenecek; rakamları ilk tasarım ortaklarıyla birlikte belirleyeceğim. İlk 5 kullanıcı ücretsiz.
Sicilli aktüer misiniz?
Hayır. Aktüerya mezunuyum ama sicilli aktüer değilim ve ürün “sertifikalı sonuç” diye pazarlanmıyor. Varsayımların angajmana uygunluğu ve raporun imzalanması sicilli aktüerin sorumluluğunda; araç bunu üstlenmiyor, raporun kapağında da böyle yazıyor.
Hangi ölüm tablosunu kullanıyor?
Paketle TRH-2010 geliyor (Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi’nin yayımladığı ulusal hayat tablosu). Tablo seçimi imzalayan aktüerin kararıdır; ölüm oranına duyarlılık senaryosu da raporda var.
Verim nerede duruyor, ne kadar kalıyor?
Doğrudan tanımlayıcılar hiç alınmıyor — ad-soyad, TC, adres ve iletişim yükleme anında düşürülüyor. Kalan alanlar (sicil no, doğum tarihi, cinsiyet, ücret) değerleme için gerekli ve takma adlı da olsa kişisel veri; o yüzden ne kadar kaldıkları önemli. Personel listesi varsayılan olarak saklanmıyor; gelecek yılın mutabakatı için saklanmasını isterseniz müşteri bazında açarsınız ve o zaman da değerleme tarihinden üç yıl sonra otomatik siliniyor. Firmalar arası ayrım veritabanı seviyesinde kurulu.
Geçen yılın mutabakatı için ne gerekiyor?
Geçen yılın personel listesi ve varsayım seti kayıtlıysa mutabakat kendiliğinden gelir. İkisi de kayıtlı değilse mutabakat kurulamaz ve araç bunu “bu bir aktüeryal fark ayrıştırması değildir” diye işaretler — sessizce yanlış bir tablo üretmez.
Diğer aktüeryal işlerimi de yapar mı?
Hayır. Halley yalnız kıdem tazminatı yükümlülüğünü hesaplıyor. Sağlık rezervi, hayat fiyatlaması, hasar rezervi (IBNR) ya da emeklilik planı değerlemesi kapsamda değil ve bunları yapıyormuş gibi de görünmek istemiyorum. TMS 19’un diğer kalemleri de (izin karşılığı, ikramiye) şu an yok. Personel dosyasında SGK ilk giriş tarihi zaten toplanıyor; detaylı emeklilik modülü planlanan tek genişleme ve henüz yapılmadı. Bir aracın her işi yapması gerekmiyor — bu araç bir işi denetlenebilir biçimde yapmaya çalışıyor.
Nasıl hesap açılıyor?
Şu an self-servis kayıt yok; hesabı elle açıyorum. Yazın, firmanızı tanımlayıp girişinizi göndereyim. Demo için hesaba gerek yok — giriş yapmadan gezebilirsiniz.
Davet
İlk 5 kullanıcı, kendi gerçek verisiyle, ücretsiz.
Karşılığında istediğim tek şey neyin kırıldığını söylemeniz — özellikle raporun müşterinize gidebilecek hâlde olup olmadığını.
Fiyatlandırma abonelik olacak ve değerleme yaptığınız müşteri sayısına göre kademelenecek. Rakamları tasarım ortaklarıyla birlikte belirleyeceğim; şu an yayımlanmış bir fiyat listesi yok.